Konu: Türkçe terimlerle yazılan ilk Geometri kitabının yazarı..

1936 yılının sonbaharında Atatürk, Özel Kalem Müdürü Süreyya Anderiman ve Agop Dilaçar'ı Beyoğlu'ndaki Haşet kitabevine gönderir ve Fransızca geometri kitapları aldırır. Kitaplar gelince uzmanlarla beraber gözden geçirir ve Türkçe terimlerle yazılacak bu ilk geometri kitabının ilk çalışmalarına başlar. Kış ayları boyunca Dolmabahçe Sarayı'nda bu kitap üzerine çalışan Atatürk'ün hazırladığı kitap Kültür Bakanlığı tarafından 1937'de yayımlanmıştır. Atatürk kitabında Arapça ve Farsça kökenli bazı geometri terimlerine, üçgen, dörtgen, artı, eksi, çarpı, bölü, eşit, toplam, yüzey, uzay, boyut, çember, çap, açı... gibi günümüzde hala kullanmayı sürdürdüğümüz Türkçe karşılıklar bulunmuştur. 1936 yılının kışında Atatürk kitap üzerinde çalışır ve 44 sayfalık içinde geometri terimlerinin Türkçeleştiği kitap ortaya çıkar. Kitabın yazarının Atatürk olduğu kitapta belirtilmez sadece kapağında "geometri öğretenlerle, bu konuda kitap yazacaklara kılavuz olarak Kültür Bakanlığı’nca neşredilmiştir" şeklinde bir not düşülür.

Osmanlı döneminde üçgene müselles, alan için Mesaha-i sathiye, dik açı yerine zaviye-i kaime, yükseklik yerine kaide irtifaı deniliyordu. üçgenin alanını tanımlamak için üçgenin alanı taban uzunluğu ile yüksekliğinin çarpımının yarısına eşittir tanımı yerine, bir müsellesin mesaha-i sathiyesi, kaidesinin irtifaına hâsıl-ı zarbinin nıfsına müsavidir deniliyordu.

Atatürk bizzat kendisi bu geometri kitabı yazdı. Osmanlıca eğitimde kullanılan geometri tabirlerinin yerine Türkçelerini buldu. Bu terimler bugün de Türkçe müfredatta değişmeden kullanılan boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek, kesit, yay, çember, teğet, açı, açıortay, içters açı, dışters açı, taban, eğik, kırık, çekül, yatay, düşey, dikey, yöndeş, konum, üçgen, dörtgen, beşgen, çokgen, köşegen, eşkenar, ikizkenar, paralelkenar, yanal, yamuk, artı, eksi, çarpı, bölü, eşit, toplam, oran, orantı, türev, alan, varsayı, gerekçe ,.. gibi kelimelerdir.

NOT: Dün Atatürk'ün Cumhuriyetin ilanından sonra köşkte sefahat içinde yaşadığını iddia eden taraflı bir yazıyı okurken, aklıma bu kitabı geldi. Bu konudan kime bahsetsem, ilk kez duyduğunu söyler. Derleyip paylaşayım, birkaç kişi daha bilsin istedim.

YarkınBarka Nickli Üyeden Alıntı

Atatürk Sivas Kongresi'nin toplandığı okula yaptığı ziyarette, öğrencilerin geometri terimlerinde zorlandığını farketmiş ve bu kitabı yazmaya
karar vermiş. Kitabın orijinali Anıtkabir müzesindedir.
Ayrıca içeriğini şu adreste görebilirsiniz.
http://www.gereklitarama.com/...-geometri-kitabi.html

Sagolasın Yarkın.. Gelen sayfada üstteki arama kutusuna geometri kitabı yazmak gerekiyor. İlk açılan sayfa boş çünkü.